Her Akşam Nefsi Muhasebe Etmek

Her akşam nefsi muhasebe etmek, İslam'da içsel hesaplaşmanın önemi ve manevi gelişim için günlük tefekkürün rolü üzerine derinlemesine bir inceleme.

Her Akşam Nefsi Muhasebe Etmek
Nefsi Muhasebe Etmek

Her Akşam Nefsi Muhasebe Etmek

Mekhül Şami [rahmetullahi aleyh] şöyle diyor: "Bir insan, akşam yatağına uzandığında o gün yaptıklarını düşünmelidir. Şayet o gün hayırlı ameller yapmış ise Allah'a hamd etmeli, yok eğer günahlar işlemişse Aziz ve Celil olan Rabbine istiğfar etmelidir. Eğer böyle yapmazsa, onun sonu yaptığı ticaretin hiç hesabını yapmayan ve nihayet iflasa giden, ancak bunun farkında olmayan bir tacir gibi olur."

Denildiğine göre, Allah Teâlâ geçmiş ümmetlere gönderdiği bir kitapta şöyle buyurmuştur: "Ey kulum! Ben, asla yok olmayan, her şeyin sahibiyim. Benim sana emrettiklerime itaat et ve yasakladıklarımdan sakın ki seni ebediyen ölmeyecek biri yapayım. Ey kulum, Ben bir şeye 'Ol' dediğimde o şey hemen oluverir."

Muhammed b. Muhayriz [rahmetullahi aleyh], "Sevdiğin kimselere kötülük yapmak istemiyorsan bunun için çabala" demiştir. Kendisine, "Kişi sevdiğine kötülük eder mi?" diye sorulunca, "Nefsin, sevdiklerinin arasında en sevimli ve aziz olanıdır. Allah'a isyan ettiğin takdirde ona kötülük etmiş olursun," diye cevap vermiştir.

Bir zat, hikmet ehli birine, "Bana nasihatte bulun!" dediğinde, hikmet ehli zat şöyle demiştir: "Rabbine cefa etme! İnsanlara cefa etme! Nefsine cefa etme! Rabbine cefa etmen, O'ndan başkasına hizmet etmekle meşgul olmandır. İnsanlara cefa etmen, onların yanında başkasını kötülemenle olur. Nefsine cefa etmen de, Allah'ın farz kıldıklarında gevşeklik göstermenle olur."

Kehmes b. Hasan Temimi [rahmetullahi aleyh] demiştir ki: "Ben bir günah işledim ve bunun için tam kırk yıldır ağlamaktayım." Kendisine, "İşlediğiniz günah neydi?" diye sorulunca, şöyle demiştir: "Bir kardeşim benim ziyaretime gelmişti. Ben de ona ikram etmek üzere bir balık almıştım. Beraberce yedikten sonra kalktım ve ellerimi temizlemek için komşumun duvarından bir parça toprak aldım. İşte bu sebeple tam kırk yıldır ağlıyorum."

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyuruyor:
"İnsanların küçük gördükleri bir günah, Allah katında büyük günahlardan olabilir. İnsanların büyük gördükleri bir günah da Allah katında küçük olabilir."

Fakih Ebü'l-Leys [rahmetullahi aleyh] der ki: Günah işleyen birinin işlediği büyük bir günah… Eğer bu kişi, günahının büyüklüğünü bilir ve yaptığı işten ötürü Allah Teala'dan korkarsa, bu Allah katında küçük bir günaha dönüşür ve Allah Teala onu affeder. Fakat kişi, yaptığı günahı küçük görürse, bu Allah katında büyür. Nitekim günahların en büyüğü, küçük görülerek ısrarla yapılmaya devam edilendir.

İbn Abbas ve Enes b. Malik'ten [radıyallahu anhuma] rivayet edildiğine göre, Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
"Israrla işlenen günahlar küçük olmaz, istiğfar edilen günahlar da büyük olmaz."

-------------------------------

Kaynaklar:

Sehavı, el-Makasidü'I-Hasene, nr. 1308; Aclunı, Keşfü'I-Hafa, nr. 3071.