Aynı Cins Eşyalarda Fazlalık Haramdır

Aynı cins eşyalarda fazlalığın haram olması, İslam'da faiz ve ticaretin adil koşulları hakkında derinlemesine bir inceleme.

Aynı Cins Eşyalarda Fazlalık Haramdır
Fazlalık haramdır

Aynı Cins Eşyalarda Fazlalık Haramdır 

Ebu Rafi' anlatıyor: Hz. Ebu Bekir'e [radıyallahu anh] gümüş bir halhal sattım. Hz. Ebu Bekir halhalı terazinin bir gözüne, gümüş dirhemleri de diğer gözüne koydu. Halhal biraz ağır geldi. Bunun üzerine Hz. Ebu Bekir [radıyallahu anh] (kendisine hak geçmemesi için) fazla geldiği kadarını kesmek üzere eline bir makas aldı. Ben, 

- Ey Resulullah'ın (sallallahu aleyhi vesellem) halifesi, fazlası sizin olsun, dedim.

- Hayır olmaz! Ben Resulullah'ın (sallallahu aleyhi vesellem), "(Aynı cins eşyalarda) fazla veren de alan da cehennemdedir" dediğini duydum, dedi.

Ebu Said Hudrı, Ubade b. Samit, Ebu Hüreyre [radıyallahu anhum] ve diğer pek çok sahabinin rivayet ettiği bir hadis-i şerifte, Resul-i Ekrem [sallallahu aleyhi vesellem] buyurmuştur ki:

 "Gümüş gümüşle ancak misli misline (aynı ayar ve ağırlıkta) alınır satılır; fazlası faizdir. Buğday buğdayla ancak misli misline ( aynı ayar ve ölçekte) alınır, satılır; fazlası faizdir." Resulullah (sallallahu aleyhi vesellem) daha sonra aynı şeyleri arpa, hurma ve tuz için de söyledi ve ardından, "Kim fazla alır veya verirse faiz yapmış olur." buyurdu.

Çünkü bir toplulukta zina işlenmeye başladığında, bulaşıcı hastalıklar ortaya çıkar. Ölçü ve tartida eskilik ve hile yapmaya başladıklarında Allah Teala onların yağmurunu keser ve kıtlık baş gösterir. Faiz yemeğe başladıklarında da birbirlerine kılıç çekerler."

Ubeyd Muharibı anlatıyor: Hz. Ali b. EbCı Talib [radıyallahu anh] çarşı pazarı teftişe çıkmıştı. Ben de arkasından gidiyordum. Elinde bir asa vardı ve eğer ölçü ve tartıda hile yapan birini görürse, bununla ona vuruyor ve, "Doğru ve eksiksiz tart, ölç" diyordu.

İbn Abbas [radıyallahu anh] bir defasında demiştir ki: "Ey Acemler! Sizlere iki şeyi emanet ediyorum. Bu iki şeyi hakkıyla yerine getirmedikleri için sizden önceki kavimler helak olmuştu. Bunlar, ölçüye ve tartiya riayet etmektir:' 

-----------------------------------------------

Kaynaklar:

Süyuti, ed-Dürrü'I-Mensôr, 1 /368.

Ebu Davud, nr. 3321; lbn Mace, nr. 2278; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, 2/494. 

Hakim, el-Müstedrek, 2/11.